THE INFLUENCE OF DOMINANT COGNITIVE CULTURAL MODELS AND VALUES ON INVECTIVES CONNECTED TO THE FIGURE OF MOTHER IN SWEDISH AND ITALIAN LANGUAGE

Abstract

Cilj rada jeste da se ispita uticaj vladajućih kognitivnih kulturnih modela vezanih za položaj ženskih članova porodice (pre svega majke) u švedskom i italijanskom društvu na uvredljive izraze u savremenom švedskom, odnosno italijanskom jeziku. Teorija o kognitivnim kulturnim modelima nam je, stoga, uz model mentalnog programiranja, osnovni okvir u kome se u radu krećemo.
Osnovna pretpostavka od koje polazimo jeste da različiti kulturni modeli u ova dva društva direktno utiču na tematiku uvredljivih izraza.
Istraživanje se zasniva na kvalitativnom intervjuu sa izvornim govornicima ova dva jezika, dok su dobijeni podaci obrađeni metodom deskriptivne analize. U tumačenju rezultata oslanjali smo se i na primere iz rečničke građe, proširujući osnovne podatke sinonimnim izrazima koji su u aktuelnoj upotrebi u ovim jezicima.
Rezultati istraživanja su pokazali kako u ovim jezicima postoji jasna razlika u praktičnoj upotrebi izraza u kojima se pominje majka u cilju posrednog vređanja: u italijanskom jeziku oni su u svakodnevnoj upotrebi, dok ih u švedskom jeziku ne nalazimo. Analizom rezultata upotrebe ovakvih uvredljivih izraza i odnosa između vladajućih kognitivnih kulturnih modela u ovim društvima, u radu pokušavamo da pokažemo da u italijanskom jeziku još uvek postoji poželjan model ponašanja kojim se dalje definiše položaj i uloga majke u životu i porodici i čijim kršenjem se, putem određenih jezičkih izraza, upravo i dolazi do uvredljivog efekta. Takav model je, s druge strane, iz švedskog društva iščezao, što praktično onemogućava postojanje sličnih izraza u savremenom švedskom jeziku.